„Pokrzywa ma w sobie wietrzność, która służy ku pobudzeniu cielesnych chciwości, a zwłaszcza gdy proch nasienia pokrzywianego będzie z miodem, winem, pożywany – czyli pokrzywy zacne właściwości.”
Nim osiągnięcia medycyny stały się powszechnie dostępne, wszelkie drobne dolegliwości a nawet poważne schorzenia leczone były przy pomocy medycyny niekonwencjonalnej, a będącej prawdopodobnie jednym z pierwszych osiągnięć myśli ludzkiej. Mając do dyspozycji zasoby naturalne, metodą prób i błędów, a czasem przez przypadek, ludzie odkrywali lecznicze właściwości warzyw, owoców, kory drzew, korzeni roślin i przede wszystkim ziół. Terapia takimi „lekami” wzbogacona wiarą w magiczną moc uzdrawiania potrafiła zdziałać cuda. Szeptunki, znachorzy i inni ludowi uzdrowiciele korzystali z ogromnej wiedzy gromadzonej przez wieki i wzbogacanej z pokolenia na pokolenie.
Dziś w magie nikt już nie wierzy mimo to, coraz więcej osób wraca do naturalnych metod leczenia i zapobiegania chorobom. Zniechęceni wszechobecną chemią, sięgamy po domowe, babcine sposoby dbania o zdrowie i wygląd. Wiemy już, że „cudowne” właściwości roślin wynikają z ich określonego składu chemicznego oraz zawartości witamin, antyoksydantów i mikroelementów, które są produktem przemiany materii zachodzącej w każdym żywym organizmie. [1] Doświadczenie i wiedza naszych naszych przodków znalazły zastosowanie w medycynie konwencjonalnej, dietetyce, kosmetologii a także stworzyły podwaliny dla ogromnej dziedziny medycyny alternatywnej jaką jest fitoterapia czyli ziołolecznictwo, a receptury ze starych zielników często pokrywają się ze współczesnymi.
Jedną z bardzo powszechnych roślin mających szerokie zastosowanie jest:
URTICA DIOICA — POKRZYWA ZWYCZAJNA
Występuje niemal na całej kuli ziemskiej, poza strefą tropikalną. W Polsce w pobliżu gospodarstw, przy drogach, na łąkach, w ogrodach. Ojciec Klimuszko, znany ze swojego zamiłowania do zielarstwa franciszkanin, mówi wręcz o symbiozie człowieka z pokrzywą, która rośnie głównie na terenach zamieszkałych przez człowieka[2] . Dziś kojarząca się przede wszystkim z chwastem, który parzy skórę i powoduje nieprzyjemne swędzenie, od wieków była używana w kuchni i uznawana za cenne warzywo, jednocześnie znajdując przeznaczenie jako lek o wszechstronnym działaniu. Starożytni grecy dodawali pokrzywę do wina wierząc, że wzmaga popęd seksualny, a nasi słowiańscy przodkowie przypisywali jej wręcz magiczne właściwości. Dym ze spalonych wianków z pokrzyw miał odpędzać od domostw pioruny w czasie letnich burz. [3]
Współcześnie pokrzywę stosuję się w formach: wywaru, naparu, maceratu, odwaru, sproszkowanej, świeżych liści czy wyciśniętego soku, wspomagająco w leczeniu, jako suplement lub po prostu składnik zdrowej diety. Różnorodne wykorzystanie pokrzywy w terapii lub wspomagająco przy wielu schorzeniach, możliwe jest dzięki bardzo bogatemu składowi fitochemicznemu wszystkich części rośliny.
1. Skład
| Główne związki[4] | |
| Liście | Kłącza i korzenie |
kwasy organiczne m.in.:
witaminy :
flawonoidy garbnik karotenoidy fitosterole (m.in. β- sytosterol) ślady olejku eterycznego chlorofil do 0,7% związki aminowe m.in.:
serotonina | kwasy organiczne: mrówkowy i octowy fitosterol, substancje woskowe i śluzowe, lecytyna, sole mineralne, rozpuszczalna krzemionka kwasy tłuszczowe garbniki ceramidy |
2. Działanie
Do celów terapeutycznych pokrzywę zbiera się od maja do września. Wykorzystać można zarówno świeżo zerwane liście, łodygi oraz korzenie; jak i te suszone – przez cały rok.
- Wyciąg z pokrzywy ma działanie moczopędne, wspomaga uwalnianie z organizmu większej ilości chlorków, mocznika i niekorzystnych dla organizmu produktów przemiany materii. Zaleca się picie naparu lub soku z pokrzywy osobom cierpiącym na kamicę nerkową.
- Dr Aleksander Ożarowski w Poradniku dla lekarzy na temat ziołolecznictwa pisze, że pokrzywa wykazuje działanie krwiotamujące. Zapobiega ona drobnym krwawieniom w przewodzie pokarmowym dzięki znacznej ilości występującej w liściach witaminy K, garbnika oraz flawonoidów. Wpływa również na pobudzanie metabolizmu, wzmaga wydzielanie soków trawiennych, a zarazem ułatwia absorbowanie substancji odżywczych z pożywienia.
- Kolejna zbawienną właściwością tej powszechnie występującej rośliny, którą potwierdzają liczne badania, jest krwiotwórczość. Po doustnym podaniu wodnego wyciągu z pokrzywy zwiększa się ilość erytrocytów (czerwonych krwinek) oraz hemoglobiny w osoczu, porównywalnie jak po przyjęciu preparatów zawierających związki żelaza. [5]
- Docenia się pokrzywę również jako zioło wyrównujące poziom witamin, mikroelementów i soli mineralnych. Wskazane jest zatem spożywanie naparów czy soków z pokrzywy podczas anemii (ze względu na żelazo) ale również w okresach osłabienia organizmu i obniżonej odporności np. po zimie, w celu uzupełnienia wszelkich niedoborów.
- Wyciąg z ziela pokrzywy zastosowany zewnętrznie wykazuje działanie przeciwłojotokowe, przeciwtrądzikowe, wspomaga w leczeniu łupieżu, odżywia skórę oraz cebulki włosowe. Przyczynia się również do regeneracji skóry, przyspiesza gojenie ran, wspomaga leczenie trądziku i łojotokowego zapalenia skóry.
- Preparaty wykonane z podziemnych części pokrzywy wykazują działania przeciwwirusowe, pomagają zwalczać infekcje poprzez stymulowanie układu immunologicznego, oraz hamować rozwój chorobotwórczych grzybów i bakterii. [6]
- Ekstraktowi z korzenia i kłączy pokrzywy przypisywane są również właściwości anaboliczne i androgenne. Oznacza to, że: „Pod wpływem wyciągów z kłączy i korzeni pokrzywy następuje wzrost stężenia wolnego testosteronu i zwiększona aktywność testosteronu w ustroju i konsekwencje metaboliczne tego procesu. Przyrost liczby czerwonych krwinek i hemoglobiny we krwi podnosi wydolność fizyczną.”[7] Ponadto dzięki takiemu wywarowi mięśnie stają się bardziej dotlenione, a jego działanie napotne, moczopędne oraz odtruwające eliminuje obrzęki po treningu, zakwasy szybciej ustępują, dzięki czemu regeneracja mięśni następuje szybciej. Tego typu ekstrakty często dodawane są do suplementów diety stosowanych przez osoby narażone na wzmożony wysiłek fizyczny.
- „Pokrzywa ma w sobie wietrzność, która służy ku pobudzeniu cielesnych chciwości a zwłaszcza gdy proch nasienia pokrzywianego będzie z miodem, winem, pożywany.”[8] ten cytat z polskiego zielnika z przełomu XVI i XVII wieku odnosi się do wzmagającego potencję działania korzenia pokrzywy. Opisane w poprzednim punkcie uwalnianie testosteronu poprzez zapobieganie łączenia go z wiążącą hormony płciowe globuliną, może oddziaływać na poprawę funkcji seksualnych.
- Ziele pokrzywy wykazuje również działanie antyhistaminowe dlatego zaleca się picie herbaty czy soków pokrzywowych alergikom, w ramach wspomagania terapii.
Tak szerokie spektrum zastosowań tego pospolitego ziela znajduje odzwierciedlenie w ogromnej ilości przepisów i receptur zawierających pokrzywę w swoim składzie. W następnym wpisie znajdziecie kilka sprawdzonych rad jak wykorzystać w kuchni tą zbawienną dla naszego zdrowia roślinę.
W kolejnym artykule przedstawimy kilka przepisów z pokrzywą, które będziecie mogli wykorzystać w swojej kuchni 🙂 Zapraszamy!
Źródła:
[1] Zioła czynią cuda, Andrzej Skarżyński, str 7
[2] Ziołolecznictwo Klimuszko str 12-13
[3] Zioła czynią cuda, Andrzej Skarżyński, 140
[4] ZIOŁOLECZNICTWO. PORADNIK DLA LEKARZYZ pod redakcją doc. dr hab. ALEKSANDRA OŻAROWSKIEGO str. 267
[5] ZIOŁOLECZNICTWO. PORADNIK DLA LEKARZYZ pod redakcją doc. dra hab. ALEKSANDRA OŻAROWSKIEGO str. 267
[6] http://estrefazdrowia.pl/magazyn/kwiecien-2016/
[7] http://www.igya.pl/srodki-lecznicze/rosliny-lecznicze/299-pokrzywa